درس‌نامه
به مجموعه‌ای از اجزا که با هم ارتباط دارند و با هم برای رسیدن به یک هدف کار می‌کنند، «سامانه» یا «نظام» می‌گوییم. بدن ما، یک دوچرخه، یک مدرسه و یک جنگل همه سامانه‌اند.
- اجزا: بخش‌هایی که سامانه را می‌سازند.
- ارتباط‌ها: اثری که اجزا روی هم می‌گذارند.
- هدف یا کار: آنچه سامانه انجام می‌دهد.
- اگر یک جزء خراب شود یا حذف شود، کار کل سامانه تغییر می‌کند.
در یک جنگل، شکارچیانی مانند گرگ و پلنگ، گوزن‌ها را شکار می‌کنند.
اگر شکارچیان حذف شوند، تعداد گوزن‌ها زیاد می‌شود.
گوزن‌های زیاد گیاهان را تمام می‌کنند و خودشان هم از گرسنگی آسیب می‌بینند.
پس هر جزء در تعادل جنگل نقش دارد.
سامانه‌ها گاهی درون هم قرار دارند. خانه‌ی ما در یک محله است، محله در یک شهر، شهر در یک استان، استان در کشور و کشور روی کره‌ی زمین که خودش عضو منظومه‌ی شمسی است.
نکته: نظام‌مند فکر کردن یعنی پیش از تغییر دادن یک چیز، بپرسیم: «این تغییر روی چه چیزهای دیگری اثر می‌گذارد؟»