علوم · پایه‌ی پنجم

لایه‌های زمین، زلزله و آتشفشان

لایه‌های درون زمین را می‌شناسیم، می‌فهمیم زلزله و آتشفشان چرا رخ می‌دهند و هنگام زلزله چه کنیم.

  • ۱۲ دقیقه
  • درس‌نامه + تمرین

مهمان هستی. پیشرفتت روی همین مرورگر ذخیره می‌شود.

درس‌نامه

زمین مثل یک تخم‌مرغ آب‌پز از چند لایه درست شده است: پوسته، گوشته و هسته. ما روی پوسته زندگی می‌کنیم که در مقایسه با لایه‌های دیگر خیلی نازک است.

  • پوسته: لایه‌ی بیرونی، جامد و نازک؛ کوه‌ها، دریاها و خشکی‌ها روی آن هستند.
  • گوشته: زیر پوسته است و بیشترین حجم زمین را دارد؛ بسیار داغ است و مواد آن خیلی آهسته جابه‌جا می‌شوند.
  • هسته: مرکز زمین و داغ‌ترین بخش آن است و بیشتر از آهن و نیکل ساخته شده است.

بخش بیرونی و سخت زمین یکپارچه نیست و از قطعه‌های بزرگی به نام «ورقه» درست شده است. این ورقه‌ها خیلی آرام حرکت می‌کنند. وقتی سنگ‌ها در اثر این حرکت ناگهان بشکنند یا جابه‌جا شوند، زمین می‌لرزد و زلزله رخ می‌دهد.

آتشفشان جایی است که مواد مذاب داغ (ماگما) از درون زمین به سطح می‌رسد. به ماده‌ی مذابی که از دهانه‌ی آتشفشان بیرون می‌ریزد، «گدازه» می‌گوییم. کوه دماوند، بلندترین کوه ایران، یک آتشفشان است که هزاران سال است فوران نکرده است.

هنگام زلزله چه کنیم؟

آرام باش و فوراً زیر یک میز محکم برو.

سر و گردنت را با دست‌ها بپوشان و پایه‌ی میز را نگه دار.

از پنجره، شیشه و قفسه‌های بلند دور باش.

وقتی لرزش تمام شد، با آرامش و همراه بزرگ‌ترها از پله‌ها به فضای باز برو و سوار آسانسور نشو.

نکته: ایران روی یکی از کمربندهای زلزله‌خیز جهان قرار دارد. برای همین تمرین زلزله در مدرسه را جدی بگیر.

تمرین

تمرین این موضوع چند پرسش کوتاه است. بعد از هر پاسخ، درست یا نادرست بودنش و توضیح کوتاهش را می‌بینی.

ورود با کارت بازی

کد دانش‌آموزی و رمز ۶ رقمی را از روی کارت بازی‌ات بنویس. همان کارتی است که با آن در صفحه‌ی بازی‌ها وارد می‌شوی.

کارت بازی نداری؟ از معلم کلاست بخواه، یا ولی‌ات از پنل والدین، بخش «بازی، پایتون و کمک درسی فرزندم» برایت بسازد. رمز کارت را به کسی نگو.