علوم · پایه‌ی چهارم

مخلوط‌ها و جداسازی

می‌فهمیم مخلوط و محلول چیست و یاد می‌گیریم مواد یک مخلوط را با الک، صافی، تبخیر و آهنربا از هم جدا کنیم.

  • ۱۲ دقیقه
  • درس‌نامه + تمرین

مهمان هستی. پیشرفتت روی همین مرورگر ذخیره می‌شود.

درس‌نامه

وقتی دو یا چند ماده را با هم بریزیم و ماده‌ی تازه‌ای ساخته نشود، مخلوط درست می‌شود. در مخلوط، هر ماده ویژگی‌های خودش را حفظ می‌کند؛ مثل آجیل که هر تکه‌اش هنوز همان پسته، بادام یا کشمش است.

بعضی مواد مثل شکر و نمک در آب حل می‌شوند و دیگر دیده نمی‌شوند، اما هنوز در آب هستند. به این مخلوط «محلول» می‌گوییم. بعضی مواد مثل ماسه و روغن در آب حل نمی‌شوند.

  • جدا کردن با دست: برداشتن سنگ‌ریزه از برنج یا عدس.
  • الک کردن: جدا کردن سبوس از آرد.
  • صاف کردن: جدا کردن تفاله‌ی چای با صافی، یا جدا کردن ماسه از آب با کاغذ صافی.
  • تبخیر: به دست آوردن نمک از آب‌نمک با گرم کردن یا گذاشتن زیر آفتاب.
  • آهنربا: جدا کردن براده‌ی آهن از ماسه.
مثال

در بعضی مناطق کنار دریا یا دریاچه‌های شور، آب شور را در حوضچه‌های کم‌عمق زیر آفتاب می‌گذارند. آب کم‌کم تبخیر می‌شود و نمک باقی می‌ماند.

شکر در آب گرم سریع‌تر از آب سرد حل می‌شود. هم زدن و ریز بودن ذره‌ها هم حل شدن را سریع‌تر می‌کند؛ برای همین قند حبه‌ای دیرتر از شکر در چای حل می‌شود.

نکته: برای انتخاب روش جداسازی، به تفاوت ویژگی مواد فکر کن: اندازه‌ی ذره‌ها (الک)، حل شدن یا نشدن در آب (صافی یا تبخیر) و جذب شدن به آهنربا.

تمرین

تمرین این موضوع چند پرسش کوتاه است. بعد از هر پاسخ، درست یا نادرست بودنش و توضیح کوتاهش را می‌بینی.

ورود با کارت بازی

کد دانش‌آموزی و رمز ۶ رقمی را از روی کارت بازی‌ات بنویس. همان کارتی است که با آن در صفحه‌ی بازی‌ها وارد می‌شوی.

کارت بازی نداری؟ از معلم کلاست بخواه، یا ولی‌ات از پنل والدین، بخش «بازی، پایتون و کمک درسی فرزندم» برایت بسازد. رمز کارت را به کسی نگو.