گرما و دما

درس‌نامه

دما نشان می‌دهد یک چیز چقدر گرم یا سرد است. دما را با دماسنج اندازه می‌گیریم و یکای آن «درجه‌ی سلسیوس» است.

• آب خالص در دمای صفر درجه یخ می‌زند.
• آب خالص در کنار دریا در دمای صد درجه می‌جوشد.
• دمای بدن انسان سالم حدود سی‌وهفت درجه است.

گرما همیشه از جسم گرم‌تر به جسم سردتر می‌رود. برای همین چای داغ کم‌کم سرد می‌شود و یخ در دست ما ذوب می‌شود. موادی که گرما را خوب منتقل می‌کنند، رسانای گرما هستند، مثل فلزها. موادی که گرما را خوب منتقل نمی‌کنند، نارسانا هستند، مثل چوب، پلاستیک، پشم و هوا.

• رسانش: گرما در جامدها از ذره‌ای به ذره‌ی کناری می‌رود؛ مثل داغ شدن دسته‌ی قاشق فلزی.
• همرفت: در مایع‌ها و گازها، بخش گرم بالا می‌رود و بخش سرد پایین می‌آید؛ مثل گرم شدن هوای اتاق با بخاری.
• تابش: گرما بدون نیاز به ماده هم منتقل می‌شود؛ مثل گرمای خورشید که از فضا به ما می‌رسد.

نکته: مشهد حدود هزار متر از سطح دریا بالاتر است؛ برای همین آب در مشهد در دمایی کمی کمتر از صد درجه می‌جوشد.