علوم · پایه‌ی سوم

سنگ و خاک

با ویژگی‌های سنگ‌ها، چگونگی درست شدن خاک و انواع خاک ماسه‌ای، رسی و باغچه آشنا می‌شویم.

  • ۱۰ دقیقه
  • درس‌نامه + تمرین

مهمان هستی. پیشرفتت روی همین مرورگر ذخیره می‌شود.

درس‌نامه

سنگ‌ها با هم فرق دارند: رنگ، سختی، زبری و وزنشان متفاوت است. بعضی سنگ‌ها مثل مرمر و گرانیت محکم و زیبا هستند و در ساختمان‌سازی به کار می‌روند.

خاک در طول سال‌های بسیار طولانی از خرد شدن سنگ‌ها درست می‌شود. باد، باران، یخ زدن آب در شکاف سنگ‌ها و ریشه‌ی گیاهان، سنگ‌ها را کم‌کم خرد می‌کنند. بقایای پوسیده‌ی گیاهان و جانوران هم با خاک مخلوط می‌شوند و آن را حاصلخیز می‌کنند.

  • خاک ماسه‌ای: دانه‌های درشت دارد و آب به‌سرعت از آن رد می‌شود.
  • خاک رُسی: دانه‌های بسیار ریز دارد، آب را نگه می‌دارد و وقتی خیس است، چسبناک می‌شود.
  • خاک باغچه: تیره‌رنگ است، مواد پوسیده‌ی گیاهی (گیاخاک) دارد و برای رشد بیشتر گیاهان مناسب است.
مثال

در ایران از قدیم با گِل رُس کوزه، کاسه و آجر می‌سازند و آن را در کوره می‌پزند تا محکم شود. سفال‌گری یکی از هنرهای قدیمی ایرانیان است.

خاک خانه‌ی بسیاری از جانداران است و گیاهان آب و مواد معدنی را از آن می‌گیرند. چون درست شدن خاک بسیار طول می‌کشد، باید از آن مراقبت کنیم و زباله و مواد آلوده را در طبیعت رها نکنیم.

نکته: کرم خاکی دوست کشاورز است! با کندن تونل در خاک، به رسیدن هوا و آب به ریشه‌ها کمک می‌کند و خاک را حاصلخیزتر می‌کند.

تمرین

تمرین این موضوع چند پرسش کوتاه است. بعد از هر پاسخ، درست یا نادرست بودنش و توضیح کوتاهش را می‌بینی.

ورود با کارت بازی

کد دانش‌آموزی و رمز ۶ رقمی را از روی کارت بازی‌ات بنویس. همان کارتی است که با آن در صفحه‌ی بازی‌ها وارد می‌شوی.

کارت بازی نداری؟ از معلم کلاست بخواه، یا ولی‌ات از پنل والدین، بخش «بازی، پایتون و کمک درسی فرزندم» برایت بسازد. رمز کارت را به کسی نگو.