درسنامه
سنگها با هم فرق دارند: رنگ، سختی، زبری و وزنشان متفاوت است. بعضی سنگها مثل مرمر و گرانیت محکم و زیبا هستند و در ساختمانسازی به کار میروند.
خاک در طول سالهای بسیار طولانی از خرد شدن سنگها درست میشود. باد، باران، یخ زدن آب در شکاف سنگها و ریشهی گیاهان، سنگها را کمکم خرد میکنند. بقایای پوسیدهی گیاهان و جانوران هم با خاک مخلوط میشوند و آن را حاصلخیز میکنند.
- خاک ماسهای: دانههای درشت دارد و آب بهسرعت از آن رد میشود.
- خاک رُسی: دانههای بسیار ریز دارد، آب را نگه میدارد و وقتی خیس است، چسبناک میشود.
- خاک باغچه: تیرهرنگ است، مواد پوسیدهی گیاهی (گیاخاک) دارد و برای رشد بیشتر گیاهان مناسب است.
در ایران از قدیم با گِل رُس کوزه، کاسه و آجر میسازند و آن را در کوره میپزند تا محکم شود. سفالگری یکی از هنرهای قدیمی ایرانیان است.
خاک خانهی بسیاری از جانداران است و گیاهان آب و مواد معدنی را از آن میگیرند. چون درست شدن خاک بسیار طول میکشد، باید از آن مراقبت کنیم و زباله و مواد آلوده را در طبیعت رها نکنیم.
نکته: کرم خاکی دوست کشاورز است! با کندن تونل در خاک، به رسیدن هوا و آب به ریشهها کمک میکند و خاک را حاصلخیزتر میکند.