زنجیره‌ی غذایی

درس‌نامه

همه‌ی جانداران برای زنده ماندن به غذا نیاز دارند. گیاهان با کمک نور خورشید غذای خودشان را می‌سازند؛ به همین دلیل به آن‌ها «تولیدکننده» می‌گوییم.

جانوران نمی‌توانند غذا بسازند و از گیاهان یا جانوران دیگر تغذیه می‌کنند؛ به آن‌ها «مصرف‌کننده» می‌گوییم. به رابطه‌ی «چه کسی خوراک چه کسی می‌شود» زنجیره‌ی غذایی می‌گوییم.

• گیاه‌خوار: گیاه می‌خورد؛ مثل خرگوش و ملخ.
• گوشت‌خوار: جانوران دیگر را می‌خورد؛ مثل عقاب و گرگ.
• همه‌چیزخوار: هم گیاه می‌خورد و هم جانور؛ مثل خرس.
• تجزیه‌کننده: بقایای جانداران مرده را تجزیه می‌کند و به خاک برمی‌گرداند؛ مثل بسیاری از قارچ‌ها و باکتری‌ها.

در طبیعت هر جانور معمولاً بیش از یک نوع غذا می‌خورد؛ مثلاً مار هم قورباغه می‌خورد و هم موش. برای همین زنجیره‌های غذایی به هم وصل‌اند و با هم یک «شبکه‌ی غذایی» می‌سازند.

نکته: اگر یکی از حلقه‌های زنجیره از بین برود، جانداران دیگر هم آسیب می‌بینند. مثلاً اگر جبیرها و آهوها کم شوند، یوزپلنگ ایرانی غذای کافی پیدا نمی‌کند.