علوم · پایه‌ی پنجم

گیاهان غذا می‌سازند

می‌فهمیم گیاه با آب، کربن‌دی‌اکسید و نور خورشید چگونه در برگ‌ها غذا می‌سازد و اکسیژن آزاد می‌کند.

  • ۱۲ دقیقه
  • درس‌نامه + تمرین

مهمان هستی. پیشرفتت روی همین مرورگر ذخیره می‌شود.

درس‌نامه

گیاهان سبز غذای خودشان را خودشان می‌سازند. این کار بیشتر در برگ‌ها انجام می‌شود و به آن «غذاسازی» یا «فتوسنتز» می‌گویند.

  • آب: ریشه آن را از خاک جذب می‌کند و از راه ساقه به برگ می‌رسد.
  • کربن‌دی‌اکسید: از هوا و از راه منفذهای بسیار ریزی به نام «روزنه» وارد برگ می‌شود.
  • نور: انرژی لازم را نور خورشید می‌دهد.
  • سبزینه: ماده‌ی سبزرنگ برگ که نور را جذب می‌کند.

در غذاسازی، گیاه با کمک انرژی نور، از آب و کربن‌دی‌اکسید قند می‌سازد و اکسیژن آزاد می‌کند. گیاه قند اضافی را به شکل نشاسته در بخش‌هایی مثل دانه، ریشه و غده ذخیره می‌کند؛ مثل نشاسته‌ی گندم و سیب‌زمینی.

آزمایش نشاسته

با کمک معلم یا بزرگ‌ترها یک قطره محلول ید روی برش سیب‌زمینی بریز. رنگ آن آبی تیره و نزدیک به سیاه می‌شود. این تغییر رنگ نشان می‌دهد که سیب‌زمینی نشاسته دارد.

گیاهان هم مثل ما تنفس می‌کنند: شب و روز اکسیژن مصرف می‌کنند و کربن‌دی‌اکسید بیرون می‌دهند. اما در روز روشن، غذاسازی بسیار بیشتر از تنفس است؛ برای همین گیاه در روز اکسیژن بیشتری آزاد می‌کند.

نکته: تقریباً همه‌ی اکسیژن هوایی که تنفس می‌کنیم، از غذاسازی گیاهان و جلبک‌ها به دست آمده است. پس حفاظت از درختان و جنگل‌ها یعنی حفاظت از زندگی خودمان.

تمرین

تمرین این موضوع چند پرسش کوتاه است. بعد از هر پاسخ، درست یا نادرست بودنش و توضیح کوتاهش را می‌بینی.

ورود با کارت بازی

کد دانش‌آموزی و رمز ۶ رقمی را از روی کارت بازی‌ات بنویس. همان کارتی است که با آن در صفحه‌ی بازی‌ها وارد می‌شوی.

کارت بازی نداری؟ از معلم کلاست بخواه، یا ولی‌ات از پنل والدین، بخش «بازی، پایتون و کمک درسی فرزندم» برایت بسازد. رمز کارت را به کسی نگو.