درسنامه
گیاهان سبز غذای خودشان را خودشان میسازند. این کار بیشتر در برگها انجام میشود و به آن «غذاسازی» یا «فتوسنتز» میگویند.
- آب: ریشه آن را از خاک جذب میکند و از راه ساقه به برگ میرسد.
- کربندیاکسید: از هوا و از راه منفذهای بسیار ریزی به نام «روزنه» وارد برگ میشود.
- نور: انرژی لازم را نور خورشید میدهد.
- سبزینه: مادهی سبزرنگ برگ که نور را جذب میکند.
در غذاسازی، گیاه با کمک انرژی نور، از آب و کربندیاکسید قند میسازد و اکسیژن آزاد میکند. گیاه قند اضافی را به شکل نشاسته در بخشهایی مثل دانه، ریشه و غده ذخیره میکند؛ مثل نشاستهی گندم و سیبزمینی.
با کمک معلم یا بزرگترها یک قطره محلول ید روی برش سیبزمینی بریز. رنگ آن آبی تیره و نزدیک به سیاه میشود. این تغییر رنگ نشان میدهد که سیبزمینی نشاسته دارد.
گیاهان هم مثل ما تنفس میکنند: شب و روز اکسیژن مصرف میکنند و کربندیاکسید بیرون میدهند. اما در روز روشن، غذاسازی بسیار بیشتر از تنفس است؛ برای همین گیاه در روز اکسیژن بیشتری آزاد میکند.
نکته: تقریباً همهی اکسیژن هوایی که تنفس میکنیم، از غذاسازی گیاهان و جلبکها به دست آمده است. پس حفاظت از درختان و جنگلها یعنی حفاظت از زندگی خودمان.