علوم · پایه‌ی پنجم

الکتریسیته و مدار ساده

با اجزای مدار ساده، مدار باز و بسته، رسانا و نارسانا و نکته‌های ایمنی برق آشنا می‌شویم.

  • ۱۲ دقیقه
  • درس‌نامه + تمرین

مهمان هستی. پیشرفتت روی همین مرورگر ذخیره می‌شود.

درس‌نامه

برای روشن شدن یک لامپ کوچک به مدار الکتریکی نیاز داریم. مدار ساده از یک باتری (منبع انرژی الکتریکی)، چند سیم رابط، یک لامپ و یک کلید درست می‌شود.

جریان الکتریکی فقط در مسیر بسته برقرار می‌شود. اگر مدار جایی باز باشد، مثلاً کلید قطع باشد یا سیمی جدا شده باشد، جریان برقرار نمی‌شود و لامپ خاموش می‌ماند.

  • رسانای الکتریکی جریان را از خود عبور می‌دهد؛ مثل مس، آلومینیوم، آهن و مغز مداد (گرافیت).
  • نارسانا یا عایق جریان را عبور نمی‌دهد؛ مثل پلاستیک، لاستیک، شیشه و چوب خشک.
مثال

سیم‌های برق خانه دو بخش دارند: داخل آن‌ها مس است که رساناست و جریان را عبور می‌دهد، و روی آن‌ها روکش پلاستیکی است که نارساناست و از برق‌گرفتگی جلوگیری می‌کند.

اگر دو لامپ را پشت سر هم (متوالی) ببندیم و یکی بسوزد، دیگری هم خاموش می‌شود. اما در مدار موازی اگر یک لامپ بسوزد، بقیه روشن می‌مانند. سیم‌کشی خانه‌ها موازی است.

نکته: برق شهر بسیار خطرناک است. هرگز با دست خیس به وسایل برقی دست نزن، چیزی داخل پریز فرو نکن و نزدیک سیم‌های برق بادبادک هوا نکن. آزمایش‌ها را فقط با باتری‌های کوچک انجام بده.

تمرین

تمرین این موضوع چند پرسش کوتاه است. بعد از هر پاسخ، درست یا نادرست بودنش و توضیح کوتاهش را می‌بینی.

ورود با کارت بازی

کد دانش‌آموزی و رمز ۶ رقمی را از روی کارت بازی‌ات بنویس. همان کارتی است که با آن در صفحه‌ی بازی‌ها وارد می‌شوی.

کارت بازی نداری؟ از معلم کلاست بخواه، یا ولی‌ات از پنل والدین، بخش «بازی، پایتون و کمک درسی فرزندم» برایت بسازد. رمز کارت را به کسی نگو.