درس‌نامه
هر چیزی که فضا را اشغال کند، یعنی جا بگیرد، ماده است. ماده‌ها سه حالت اصلی دارند: جامد، مایع و گاز.
- جامد: شکل و حجم معینی دارد؛ مثل سنگ، مداد و یخ.
- مایع: شکل معینی ندارد و شکل ظرفش را می‌گیرد، اما حجمش ثابت است؛ مثل آب، شیر و روغن.
- گاز: نه شکل معینی دارد و نه حجم معین و همه‌ی ظرف را پر می‌کند؛ مثل هوای داخل بادکنک.
با گرم یا سرد کردن، ماده از حالتی به حالت دیگر می‌رود: ذوب (جامد به مایع)، انجماد (مایع به جامد)، تبخیر (مایع به گاز) و میعان (گاز به مایع).
کره‌ای که از یخچال بیرون می‌آوریم و روی نان داغ می‌گذاریم، نرم و ذوب می‌شود. قطره‌های شمع روشن هم وقتی سرد شوند، دوباره جامد می‌شوند. قطره‌های آبی که روی بدنه‌ی لیوان دوغ خنک می‌نشیند، حاصل میعان بخار آب هواست.
هوا هم ماده است، با این‌که آن را نمی‌بینیم. وقتی بادکنک را باد می‌کنیم، بزرگ می‌شود؛ چون هوا جا می‌گیرد. اگر یک لیوان خالی را وارونه و صاف در آب فرو کنیم، آب نمی‌تواند داخل لیوان را پر کند؛ چون هوای داخل لیوان جا را گرفته است.
نکته: بعضی تغییرها برگشت‌پذیرند، مثل یخ زدن و ذوب شدن آب. اما بعضی تغییرها برنمی‌گردند، مثل سوختن کاغذ یا پختن تخم‌مرغ.