ریاضی · پایه‌ی ششم

نسبت و تناسب

با نسبت آشنا می‌شویم، جمله‌ی مجهول یک تناسب را پیدا می‌کنیم و مسئله‌های قیمت واحد را حل می‌کنیم.

  • ۱۵ دقیقه
  • درس‌نامه + تمرین

مهمان هستی. پیشرفتت روی همین مرورگر ذخیره می‌شود.

درس‌نامه

نسبت، مقایسه‌ی دو مقدار با تقسیم است. اگر در کلاسی ۱۲ دانش‌آموز عینکی و ۱۸ دانش‌آموز بدون عینک باشند، نسبت عینکی‌ها به بدون‌عینک‌ها «۱۲ به ۱۸» است. آن را می‌توانیم به شکل ۱۲۱۸ بنویسیم و ساده کنیم: ۲۳ .

تناسب یعنی تساوی دو نسبت؛ مثل ۲۳ = ۴۶ . در هر تناسب، حاصل‌ضرب طرفین با حاصل‌ضرب وسطین برابر است: ۲ × ۶ = ۳ × ۴ = ۱۲ .

مثال: جمله‌ی مجهول

در تناسب «۳ به ۵ مانند ؟ به ۲۰»، عدد مجهول را پیدا کن.

راه اول: ۵ در ۴ ضرب شده تا ۲۰ شود (۲۰ ÷ ۵ = ۴) ؛ پس ۳ را هم در ۴ ضرب می‌کنیم: ۳ × ۴ = ۱۲

راه دوم (طرفین و وسطین): ؟ × ۵ = ۳ × ۲۰ = ۶۰، پس ؟ = ۶۰ ÷ ۵ = ۱۲

جواب: ۱۲

مثال: قیمت واحد

۴ کیلو سیب ۱۲۰ هزار تومان است. ۷ کیلو از همین سیب چند می‌شود؟

قیمت ۱ کیلو: ۱۲۰ ÷ ۴ = ۳۰ هزار تومان

قیمت ۷ کیلو: ۳۰ × ۷ = ۲۱۰ هزار تومان

نکته: در تناسب، ترتیب را رعایت کن: اگر در نسبت اول «کیلو به قیمت» نوشتی، در نسبت دوم هم باید «کیلو به قیمت» بنویسی. پیش از حل هم فکر کن: آیا با بیشتر شدن یکی، دیگری هم به همان نسبت بیشتر می‌شود؟

تمرین

تمرین این موضوع چند پرسش کوتاه است. بعد از هر پاسخ، درست یا نادرست بودنش و توضیح کوتاهش را می‌بینی.

ورود با کارت بازی

کد دانش‌آموزی و رمز ۶ رقمی را از روی کارت بازی‌ات بنویس. همان کارتی است که با آن در صفحه‌ی بازی‌ها وارد می‌شوی.

کارت بازی نداری؟ از معلم کلاست بخواه، یا ولی‌ات از پنل والدین، بخش «بازی، پایتون و کمک درسی فرزندم» برایت بسازد. رمز کارت را به کسی نگو.