علوم · پایه‌ی ششم

سلول و میکروسکوپ

با سلول به عنوان کوچک‌ترین واحد زنده، بخش‌های سلول گیاهی و جانوری و طرز کار میکروسکوپ آشنا می‌شویم.

  • ۱۲ دقیقه
  • درس‌نامه + تمرین

مهمان هستی. پیشرفتت روی همین مرورگر ذخیره می‌شود.

درس‌نامه

همه‌ی جانداران از واحدهای بسیار کوچکی به نام سلول ساخته شده‌اند. سلول کوچک‌ترین واحد زنده است. بعضی جانداران مثل باکتری‌ها فقط یک سلول دارند (تک‌سلولی) و بعضی مثل انسان و درخت از تعداد بسیار زیادی سلول ساخته شده‌اند (پرسلولی).

بیشتر سلول‌ها آن‌قدر کوچک‌اند که برای دیدنشان به میکروسکوپ نیاز داریم. در میکروسکوپ نوری، نور از نمونه‌ی نازک عبور می‌کند و دو عدسی، یعنی عدسی چشمی و عدسی شیئی، تصویر را بزرگ می‌کنند.

بزرگ‌نمایی میکروسکوپ

بزرگ‌نمایی کل = بزرگ‌نمایی عدسی چشمی × بزرگ‌نمایی عدسی شیئی

اگر عدسی چشمی ده برابر و عدسی شیئی چهل برابر بزرگ کند، میکروسکوپ نمونه را چهارصد برابر بزرگ‌تر نشان می‌دهد.

  • غشا: پوشش نازکی دور سلول که ورود و خروج مواد را کنترل می‌کند.
  • سیتوپلاسم: مایع ژله‌مانند درون سلول.
  • هسته: مرکز فرمان سلول.
  • در سلول گیاهی، اما نه در سلول جانوری: دیواره‌ی سلولی که به سلول استحکام می‌دهد و کلروپلاست (سبزدیسه) که محل غذاسازی است.

سلول‌های هم‌شکل که کار مشابهی انجام می‌دهند، بافت را می‌سازند. چند بافت با هم یک اندام مثل قلب را می‌سازند و چند اندام با هم یک دستگاه مثل دستگاه گردش خون را.

نکته: با میکروسکوپ همیشه اول با کمترین بزرگ‌نمایی شروع کن. هرگز نور مستقیم خورشید را با آینه‌ی میکروسکوپ به چشمت نفرست.

تمرین

تمرین این موضوع چند پرسش کوتاه است. بعد از هر پاسخ، درست یا نادرست بودنش و توضیح کوتاهش را می‌بینی.

ورود با کارت بازی

کد دانش‌آموزی و رمز ۶ رقمی را از روی کارت بازی‌ات بنویس. همان کارتی است که با آن در صفحه‌ی بازی‌ها وارد می‌شوی.

کارت بازی نداری؟ از معلم کلاست بخواه، یا ولی‌ات از پنل والدین، بخش «بازی، پایتون و کمک درسی فرزندم» برایت بسازد. رمز کارت را به کسی نگو.